Przyrządy do ewakuacji

 

Podstawowym parametrem, jaki powinniśmy przyjąć przy wyborze przyrządu jest bezpieczeństwo użytkownika przyrządu oraz opuszczanego klienta. Nie ma nigdzie określone, jakimi przyrządami powinniśmy się posługiwać. Ważne jest to, aby instruktor parku linowego potrafił się perfekcyjnie i bezbłędnie posługiwać używanym w parku sprzętem. Można śmiało powiedzieć, że urządzenia bez autoblokady takie jak ósemka, kubek, płytka także nadają się do przeprowadzenia bezpiecznej ewakuacji pod warunkiem, że osoby wykonujące tą czynność będą potrafiły zrobić to bezpiecznie.
Niestety częsta rotacja pracowników, spowodowana okresowym użytkowaniem obiektów, powoduje zatrudnienie nowych często niedoświadczonych ludzi. Zakładam oczywiście, że osoby te będą przeszkolone lecz przeszkolony pracownik to nie to samo co pracownik z doświadczeniem alpinistycznym. Łatwo wtedy o pomyłki i błędy. Z tego powodu najlepszym rozwiązaniem jest używanie przyrządów z automatyczną blokadą i prostych w obsłudze. Na rynku dostępnych jest wiele urządzeń spełniających te kryteria. Postaram się omówić najpopularniejsze z nich.

Przy wyborze sprzętu do ewakuacji należy uwzględnić wszystkie możliwe sytuacje awaryjne oraz sporządzić plan ratunkowy. Najłatwiejszą jest ewakuacja z podestu. Jednak i przy tak stosunkowo łatwej czynności należy przewidzieć niebezpieczeństwa. Zalecanym sposobem ewakuacji jest wpięcie przyrządu do opuszczania do liny asekuracyjnej lub innego bezpiecznego stałego punktu. Opuszczanie z przyrządu wpiętego do uprzęży poprzez linę asekuracyjną czy też karabinek wpięty do liny asekuracyjnej w niektórych przypadkach może być niebezpieczne. W przypadku opuszczania ciężkich osób, a zwłaszcza dwa razy cięższych od instruktora, który przeprowadza ewakuację, instruktor jest unoszony przez ciężar klienta, a przyrząd jest dociskany do karabinka, przez który przechodzi lina. W skrajnych przypadkach może to doprowadzić do odblokowania hamulca, a w przypadku nie utrzymania liny w ręku, do upadku klienta. Innym problemem przy takim rozwiązaniu jest brak możliwości pozostawienia klienta w celu rozwiązania problemu, który nagle uniemożliwił dalszą ewakuację (np. zaplątanie się liny o deski podestu, gałęzie, korzenie). Gdy przyrząd jest wpięty niezależnie, instruktor może zabezpieczyć przyrząd, odejść od klienta i rozwiązać problem. Oczywiście trzeba umieć nie tylko obsługiwać przyrząd, ale również umieć go zabezpieczyć.

Sytuacji awaryjnych może być wiele, dlatego trzeba się zastanowić co zrobić, jeśli klient zawiśnie na "Skoku Tarzana", wypadnie z beczki na "Przeciąganiu beczki" nie dojedzie na tyrolce i trzeba go dociągnąć pod górę na podest (nie zawsze da się opuścić na dół, czasem pod tyrolką jest woda). Nie może dojść do sytuacji, w której nie jesteśmy w stanie opuścić klienta z wysokości.

Zawsze trzeba pamiętać o 3 podstawowych zasadach bezpieczeństwa, które muszą być bezwzględnie stosowane przy ewakuacji:

  1. Kontrola poprawności wpięcia przyrządu
  2. Dopiero po upewnieniu się, że przyrząd został poprawnie wpięty i mamy nad nim kontrolę możemy wypiąć klientowi lonże asekuracyjne.
  3. W trakcie opuszczania zawsze ręka powinna znajdować się na wolnej linie za przyrządem. Jeśli jest taka potrzeba możemy puścić linę tylko po zablokowaniu urządzenia.

Najlepszym sposobem jest przeprowadzenie szkolenia dla pracowników, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. W Polsce osobami posiadającymi taką wiedzę i uprawnienia są np. Instruktorzy Alpinizmu lub Instruktorzy Alpinizmu Jaskiniowego PZA i to takie osoby są odpowiednie do przeprowadzania takich szkoleń. Często spotykamy się z tym, że osoby pracujące na parku szkolą następnych. Niestety zwykle poziom takiego szkolenia pozostawia wiele do życzenia.

 

Podstawowe przyrządy asekuracyjne:

 

   

Kubek asekuracyjny Verso firmy Petzl

   

          Ósemka

   

                 Płytka Stichta

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 Rolka Stop

Waga - 326 g
Cena -  345 zł

Najczęściej w parkach linowych używana jest rolka Stop firmy Petzl, choć zdarzają się wyroby innych firm jak choćby przyrząd zjazdowy Indy firmy Kong.
Przyrządy tego typu są najbardziej popularne choćby ze względu na cenę i niewielkie gabaryty. Urządzenia posiadają funkcję automatycznej blokady liny gdyby ta nam wypadła z ręki. Dużą zaletą jest możliwość różnych kombinacji ułożenia liny w rolce co daje nam większy komfort przy opuszczaniu zarówno lekkich jak też i ciężkich osób.

Podstawową wadą rolki Stop jest brak tak zwanej funkcji antypanicznej. Już tłumaczę, o co chodzi. Aby wykonać zjazd powinniśmy jedną ręką zaciskać rączkę hamulca, a drugą trzymać na linie. Niedoświadczony użytkownik może przy zjeździe w jakiejś nagłej sytuacji, np poślizgnięcia się, próbować zasłonić się ręką, w której trzymał linę, a drugą ręką odruchowo zaciskać dźwignię hamulca. Taki odruch spowoduje niekontrolowane szybkie opadanie w dół, co może skończyć się wypadkiem, o ile w porę hamulec nie zostanie zwolniony.
Rolka Indy Kong ma nieco inną konstrukcję, dzięki której zbyt mocne ściśnięcie hamulca powoduje dociśnięcie górnej krzywki do liny i zahamowanie zjazdu.
Następnym problemem dla początkujących instruktorów jest sposób wpinania. Pozornie banalny jednak w trakcie szkolenia okazuje się, że duża część adeptów ma z tym poważny problem.
Jakie można popełnić błędy? Można źle, czyli odwrotnie wpiąć linę, przez co nie będzie działał hamulec, można niewłaściwie obsługiwać rączkę hamulca, można w końcu nie trzymać lub nie trzymać ciągle liny do opuszczania, lub nawet można, jak się okazuje na kursach, trzymać niewłaściwą linę. Wszystko to może prowadzić w konsekwencji do wypadku. Oczywiście stosując odpowiednie procedury zawarte również w instrukcji obsługi ryzyko popełnienia błędu znacznie się minimalizuje. Pierwszą podstawową zasadą przy każdym z przyrządów ewakuacyjno-zjazdowych jest kontrola działania po wpięciu przyrządu. Najprościej to zrobić obciążając przyrząd oczywiście przy pełnej asekuracji. Przy okazji należy skontrolować poprawność zapięcia i ewentualnego zakręcenia karabinków. Dopiero wtedy możemy wypiąć lonże asekuracyjne, pod warunkiem, że jedna z rąk od tej pory zawsze znajduje się na linie do opuszczania. Liny tej nie wolno już puścić, aż do opuszczenia/zjazdu na ziemię lub przypięcia asekuracji lub zablokowania przyrządu.

Pomimo prostoty użytkowania rolki Stop niestety zdarzają się wypadki, najczęściej spowodowane kombinacja kilku błędów. Dla przykładu, jeśli odwrotnie wepniemy linę przyrząd nie będzie się blokował, ten błąd powinien zostać również wykryty przy kontroli wpięcia, którą użytkownik mógł pominąć, jeśli ręka będzie trzymała linę to bezpiecznie można na przyrządzie zjechać. Jeśli i ta procedura zostanie pominięta może dojść do groźnego wypadku.

Podsumowując rolka Stop jest dobrym przyrządem do ewakuacji w parkach linowych, lecz wymaga doświadczenia w obsłudze. Niestety  przy dużej rotacji pracowników w parkach linowych, z tym doświadczeniem może być różnie.

 

Rolka Stop PETZL Rolka Indy KONG


 


  • CT Sparrow

Waga - 520 g
Cena -  540 zł

Sparrow rączka w pozycji transportowej - zablokowanej   Rączka w pozycji transportowej - zablokowanej
Sparrow rączka w pozycji gotowej do pracy - zablokowanej   Rączka w pozycji gotowej do pracy - zablokowanej
Sparrow w środku   Sparrow w środku

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   Urządzenie zjazdowe SPARROW firmy Climbing Technology przeznaczone jest do zjazdów i opuszczania głównie w pracach wysokościowych. Ze względu na swoje atrybuty według mnie jest to najlepsze urządzenie do ewakuacji i zjazdu w parkach linowych.

   Zasada działania i konstrukcja jest bardzo zbliżona do urządzenia I'D firmy Petzl, są jednak pewne różnice, które postaram się poniżej przedstawić.

   Podstawową zaletą Sparrow są elementy zwiększające tarcie liny przy zjeździe czy też opuszczaniu, efektem tego jest to, że zjazd z ciężkimi przedmiotami w pracy lub opuszczanie ciężkiego klienta w parku linowy jest przyjemne i nie wymaga silnego ściskania ręką liny.

   W porównaniu do rolki Stop urządzenie jest większe, cięższe i droższe (SPARROW – 520 g, STOP – 326 g, I'D - 533 g), mamy za to zmniejszone ryzyko popełnienia szeregu błędów przez niedoświadczony personel.

 

   Zakładanie liny do Sparrow jest bardzo intuicyjne, w przeciwieństwie do I'D czy też rolki Stop mamy tylko jedno miejsce na włożenie liny, należy tylko wybrać odpowiedni jej koniec. Linę możemy zakładać również, gdy rączka znajduje się w pozycji transportowej, co w I'D jest niemożliwe. W trakcie zakładania krzywka pod wpływem naporu liny obraca się zablokowując linę, na której będziemy wisieć robiąc miejsce na linę, którą będziemy trzymać w ręce. Na okładzinach wytłoczone są piktogramy informujące nas, z której strony ma być obciążenie, czy też ręka na linie. Te drobne szczegóły powodują, że naprawdę ciężko się pomylić przy zakładaniu urządzenia.
   Elementy, o które trze lina mają garby co powoduje zwiększenie tarcia (pytanie jak z ich trwałością). Przez dodanie elementu w lewym górnym rogu urządzenia zwiększone zostało tarcie zarówno przy prawidłowym założeniu jak też przy błędnym odwrotnym. Jest to o tyle istotne, że przy opuszczaniu klienta z trasy parku linowego, jeśli instruktor, pomimo prostoty i trudności popełnienia pomyłki, jednak odwrotnie założy linę, w dalszym ciągu będzie mógł bezpiecznie wykonać zadanie, choć bez automatycznej blokady. Przy I'D tak to nie działa, wprawdzie jest język z ząbkami, który zablokowuje linę w przypadku odwrotnego wpięcia, lecz działa on tylko przy zjeżdżaniu. Jeśli obrócimy I'D do opuszczania i mamy źle wpiętą linę praktycznie nie ma żadnego tarcia.

 

 

 

 

 

   Zdjęcie po lewej prezentuje standardowe wpięcie liny do Sparrow. Rączka posiada funkcję antypaniczną, to znaczy, że po zbyt mocnym pociągnięciu za rączkę Sparrow blokuje linę. Zjazd jest możliwy tylko w zaprezentowanym położeniu. Niewielkie przesunięcie rączki powoduje regulację docisku liny, a więc i prędkości zjazdu.

 

 

   Na zdjęciu po prawej wykorzystany jest dodatkowy język oporowy za pomocą, którego zwiększamy tarcie przy cięższych osobach. Jak widać język jest składany więc nie przeszkadza.

   Lina w Sparrow układa się liniowo, co nie powoduje jej skręceń. W I'D, Rig lina z przyrządu wychodzi w bok co czasem powoduje skręcanie się jej.

 

 

 

 

 

 

 

 

   Na tym zdjęciu widać ułożenie przyrządu, jakie najczęściej będzie wykorzystywane do ewakuacji z tras w parkach linowych. Dodatkowy język oporowy służy także tutaj do zmiany kierunku przebiegu liny, co podwyższa ergonomiczność urządzenia.

Jest to nowe urządzenie zobaczymy jak szybko będą zużywać się jego elementy narażone na tarcie. W porównaniu do rolki stop wydaje się, że Sparrow będzie nieco krócej żywotny, lecz wygoda i bezpieczeństwo jest przecież najważniejsze.

Zapraszam do obejrzenia filmu prezentującego urządzenie Sparrow:
http://www.youtube.com/watch?v=z1dlIiE--QA

 

 

 

 

 

 

 

Podsumowanie:

Zalety:
  • prostota wpięcia liny do urządzenia – dostępne jest tylko jedno miejsce gdzie można włożyć linę, eliminuje to ryzyko popełnienia błędu.
  • łatwa regulacja siły tarcia – dodatkowe elementy tarciowe.
  • duża rączka hamulca – w rolce Stop słabe osoby miały problem z naciskiem przy ciężkich klientach.
  • funkcja antypaniczna – tylko w środkowej pozycji rączki możliwy jest zjazd, przeciągnięcie rączki powoduje płynną blokadę, a nie przeskakiwanie do pozycji zablokowanej.
  • agrafka – nie trzeba otwierać karabinka.
  • dodatkowy punkt cierny – zastępuje dodatkowe wpinanie liny do karabinka.
  • lina nie objeżdża w przyrządzie – w rolce STOP często hamulec nie “trzyma” liny. W Sparrow ta funkcja działa bez zarzutu.
Wady:
  • wielkość - jest nieco większy i cięższy od rolki STOP (SPARROW – 520 g, STOP – 326 g)
  • cena
  • mały zakres średnic lin - Sparrow można używać na linach 10,5 - 11. Ja testowałem wprawdzie na linie o średnicy 10 mm i też działał, lecz skoro producent podaje jakieś wartości, należy się ich trzymać zwłaszcza do użytku firmowego. Dla STOP średnice dla prac wysokościowych to 10-11 mm, a dla innych działalności 9 - 12 mm.

  • Gri Gri - PETZL

Waga - 170 g
Cena -  260 zł

 

Automatyczny przyrząd asekuracyjny firmy Petzl. Prosty w użyciu, jednak ma pewne wady:
- brak agrafki, która umożliwia zakładanie liny bez ryzyka upadku przyrządu,
- brak regulacji oporu na linie.
Przyrząd głównie używany do asekuracji wspinacza, a opuszczanie partnera odbywa się zwykle w takiej konfiguracji, że lina przechodzi przez karabinek, na którym wisi partner. W takim przypadku wytracane jest ok. 50% ciężaru partnera poprzez tarcie na karabinku. Problem w tym, że na parkach linowych najbezpieczniej jest opuszczać klienta bezpośrednio z przyrządu zamontowanego na linie. Przy użyciu tego przyrządu do opuszczania ciężkich osób może dojść do braku kontroli nad liną.

Zalety:
- niska waga,
- niska cena,
- łatwość wpinania,
- niewielkie rozmiary,
- brak funkcji antypanicznej.

 

 

 

 

 

 


  • I'D - PETZL

Waga - 530 g
Cena -  640 zł

Petzl I'D  Petzl I'D
Petzl I'D - zakładanie liny    Petzl I'D - zakładanie liny

Urządzenie zjazdowe I'D firmy PETZL przeznaczone jest do zjazdów
i opuszczania głównie w pracach wysokościowych. W niektórych parkach linowych również używane jako podstawowy sprzęt do zjazdów
i ewakuacji klienta.

Urządzenie wyposażone jest w funkcję antypaniczną.
Po przeciągnięciu dźwigni hamulca następuje automatyczna blokada. Aby przejść do fazy zjazdu należy podnieść dźwignię do góry aż usłyszymy dźwięk przeskakującej zapadki. Dopiero teraz możemy rozpocząć fazę zjazdu ciągnąc powoli za dźwignię hamulca. Takie rozwiązanie może być uciążliwe, jeśli używamy sztywnej liny o słabym poślizgu. Faza zjazdu jest możliwa wtedy bardzo blisko przeskoczenia dźwigni do antypanicznego hamowania. Tak samo będzie działo się przy opuszczaniu lekkich osób lub przy zjeździe po pochylniach. Aby tego uniknąć dźwignia wyposażona jest w przycisk utrudniający przejście do fazy antypanicznego hamulca.
Osobiście wolę rozwiązanie zastosowane w Sparrow gdzie w hamowanie antypaniczne przechodzimy płynnie, a faza zjazdu jest dostępna pomiędzy dwoma fazami hamowania standardową i antypaniczną.

Aby zapobiec odwrotnemu wpięciu liny urządzenie wyposażone jest w język blokujący. Jeśli lina założona jest źle, lina idąca do ręki wychodzi w dół przez język z ząbkami, który zablokowuję urządzenie. Należy jednak wiedzieć, że funkcja ta nie działa, gdy I'D zwrócone jest ku dołowi, a w takiej pozycji najczęściej ewakuuje się klientów w parkach linowych (przyrząd wpięty jest w stalową linę asekuracyjną). Przy błędzie polegającym na odwrotnym wpięciu liny nie dość, że nie zablokuje się urządzenie, to mały opór na krzywce spowoduje, że będziemy musieli zastosować bardzo dużą siłę, aby utrzymać linę i nie zrobić krzywdy opuszczanemu klientowi.
Dla odróżnienia w Sparrow przy odwrotnym wpięciu liny opór na krzywkach i dodatkowych punktach jest wystarczający do bezpiecznego opuszczenia klienta

 

I'D w trakcie zjazdu      I'D w trakcie zjazdu
rączka hamulca w pozycji blokady      Rączka hamulca w pozycji blokady

 

Stosując się do zasad obsługi tego typu urządzeń powinniśmy skontrolować poprawność wpięcia poprzez obciążenie. Dopiero po takiej kontroli możemy wypiąć asekurację osoby obciążającej przyrząd. Aby wykonać kontrolę powinniśmy zredukować luz, jaki zwykle występuje pomiędzy urządzeniem, a punktem mocowania liny. W tym momencie najłatwiej możemy odkryć błąd wpięcia liny. W przyrządach typu I’D, Sparrow, Gri Gri jeśli mamy odwrotnie wpiętą linę, redukcja luzu jest bardzo trudna. Błąd wpięcia liny jest bardzo rzadki, mimo to zawsze należy przewidywać najgorsze możliwe zdarzenie, a takim jest odwrotne wpięcie liny przy opuszczaniu klienta. Niestety przy zastosowaniu I’D lub Rig w takiej sytuacji bardzo trudno będzie nam utrzymać linę. Dużo lepiej sprawdzi się wtedy Sparrow lub rolka Stop. Z tego właśnie powodu nie polecam I’D do ewakuacji w parku linowym.

 

 

 

 

 

 

 

 


  • RIG - PETZL

Waga - 380 g
Cena -  460 zł

 

 

Urządzenie zjazdowe RIG firmy PETZL jest uproszczoną wersją I'D. 
Przeznaczone jest do zjazdów i opuszczania głównie w pracach wysokościowych. Jest mniejszy od I'D, Sparrow czy innych tego typu przyrządach, ale większy od Grigri.
Zgodnie z zaleceniami producenta przyrząd przeznaczony dla osób z większym doświadczeniem.

Zalety:
- niższa waga od I'D oraz Sparrow,
- niższa cena,
- mniejszy rozmiar.

Wady
- brak funkcji antypanicznej,
- brak rozwiązań zabezpieczających przed odwrotnym wpięciem.

 

 

 

 

 

 

 


  • Bloczek Pro

Waga - 205 g
Cena -  225 zł

 

 

 

 

 

 

 

 

Bloczek Pro firmy Petzl nie jest przyrządem do ewakuacji.
Jest to bardzo przydatny przyrząd, który używamy w celu przyciągnięcia klienta do miejsca ewakuacji. Przydatny na długich tyrolkach, na "Skoku Tarzana" oraz w wielu innych sytuacjach gdzie musimy dociągnąć, lub podnieść klienta. Bardzo wygodna obsługa poprzez możliwość otwarcia okładki, wysoka sprawność - 95%, możliwość blokady liny, aby przesuwała się tylko w jednym kierunku.

 


  • JAG SYSTEM / JAG RESCUE KIT

Waga - 590 g / 4 300 g (przy 30 m linie)
Cena -  730 zł / 1 930 zł (przy 30 m linie)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

System bloczkowy służący do podnoszenia, a nastrępnie opuszczenia klienta. Taki zestaw ułatwia ewakuację jeśli klient wisi na lonżach i nie może się unieść w celu ich wypięcia. Największą jego wadą jest cena.

 


 

Podsumowując, ja najbardziej polecam zestaw ewakuacyjny do parków linowych składający się z:

  • przyrządu SPARROW firmy CT jako najbardziej bezpieczne i proste w obsłudze urządzenie,
  • dwóch karabinków z zabezpieczeniem, przynajmniej zakręcane,
  • liny statycznej o długości dwukrotnie większej od najwyższego miejsca ewakuacji,
  • noża służącego do ewentualnego odcięcia lonży jeśli nie jesteśmy w stanie uwolnić klienta,
  • taśmy lub linki alpinistycznej stabilizującej przyrząd ewakuacyjny na opadającej linie asekuracyjnej (powstrzymuje przed odjeżdżaniem przyrządu razem z klientem).

Dodatkowo w przypadku długich tyrolek lub innych przeszkód gdzie może zachodzić taka potrzeba można zakupić dodatkowo:

  • bloczek Pro,
  • przyrząd zaciskowy do podchodzenia.

 

POWRÓT

© 2009 parklinowy.eu; Projekt i realizacja: maszyna.pl Kraków